Πέμπτη, 30 Απριλίου 2009

ΤΟ ΑΓΡΟΤΙΚΟ ΚΙΝΗΜΑ ΤΗΣ ΗΛΕΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΣΤΑΦΙΔΙΚΗ ΚΡΙΣΗ

Ενόψει της Εργατικής Πρωτομαγιάς γίνεται μια ιστορική αναδρομή στο αγροτικό κίνημα που αναπτύχθηκε στην Ηλεία κατά την περίοδο της κρίσης στην παραγωγή της σταφίδας.Ενα κίνημα που σημάδεψε την εποχή εκείνη λόγω του έντονα μαζικού του χαρακτήρα.

Ως γνωστόν η Ηλεία από την σύσταση του ελληνικού κράτους το 1830 και ύστερα διαδραμάτισε πρωταγωνιστικό ρόλο στην παραγωγή και εξαγωγή της σταφίδας προς τις χώρες της δυτικής Ευρώπης(κυρίως την Αγγλία και την Γαλλία).Η καλλιέργεια της σταφίδας συγκεντρώθηκε σε μερικούς πλούσιους κτηματίες οι οποίοι νοίκιαζαν τα κτήματα τους στους γεωργούς με εξαθλιωτικούς όρους.Χιλιάδες εσωτερικοί μετανάστες από τα ορεινά εποίκησαν τον ηλειακό κάμπο,καθώς η παραγωγή της μέσα σε λίγα μόλις χρόνια πολλαπλασιάσθηκε σε σημείο που το σύνολο σχεδόν του αγροτικού κόσμου ασχολούταν αποκλειστικά με την παραγωγή και εμπορευματοποίηση της.Ολόκληρος λοιπόν ο οικονομικός και κοινωνικός ιστός εξαρτιόταν από την σταφίδα με αποτέλεσμα όταν πλέον δεν μπορούσε να διατεθεί να μην αργήσουν να έρθουν οι τριγμοί.

Όταν ήρθε η σημαντικότερη κρίση περί το 1890,λόγω της υπερπαραγωγής και της μη αντίστοιχης διάθεσης της στο εξωτερικό, δεν άργησε η τοκογλυφία να ανθίσει και η χρεωκοπία των σταφιδοκαλλιεργητών να επέλθει.Η αδυναμία του κράτους να ελέγξει την κρίση οδήγησε στην δημιουργία ενός κινήματος που δεν άργησε να πάρει μεγάλες διαστάσεις.Στην ιδεολογική σπορά του τότε κινήματος σημαντικό ρόλο έπαιξαν και οι αναρχοσοσιαλιστικοί σύλλογοι που είχαν δημιουργηθεί στην περιοχή,οι οποίοι κατάφεραν να αναπτύξουν ένα κοινό κώδικα επικοινωνίας με τους αγρότες.Στις μεγάλες συγκεντρώσεις και τα συλλαλητήρια που ακολουθούν παίρνουν μέρος όλες οι κοινωνικές ομάδες(σταφιδοκαλλιεργητές-μικροιδιωκτήτες,εργάτες και γενικά τα λαϊκά στρώματα των πόλεων).

Τα Χριστούγεννα του 1888 πραγματοποιήθηκε η πρώτη οργανωμένη συγκέντρωση διαμαρτυρίας των αγροτών. Πλήθος κόσμου συγκεντρώθηκε στην πλατεία Δημαρχείου και διαμαρτυρήθηκε για την εγκατάλειψη του από το κράτος.Μάλιστα στα χωριά με κωδωνοκρουσίες υποδέχονταν τους φοροεισπράκτορες αρνούμενοι να καταβάλουν φόρους ή χρέη προς το κράτος,ακόμα και για να προστατέψουν τους φυγόδικους.Στις 12 Σεπτεμβρίου 1893 πραγματοποιήθηκε Πανηλειακό συλλαλητήριο στον Πύργο και εκδόθηκε ψήφισμα στον Αντιβασιλέα από τον οποίου ζητούσε:

  • Να ρυθμιστεί νομοθετικά το σταφιδικό ζήτημα
  • Να αναβάλουν την είσπραξη των φόρων
  • Να συμβάλει και η Εθνική Τράπεζα στην ανάπτυξη του τόπου
  • Να εκλεγεί επιτροπή με σκοπό την διαβίβαση των ψηφισμάτων

Στις 15 Φεβρουαρίου 1894 πραγματοποιήθηκε πάλι ειρηνικό συλλαλητήριο όπου συντάχθηκε επιστολή προς τον Βασιλιά για την τακτοποίηση των φόρων.

Το αποκορύφωμα του Σταφιδικού αγώνα ήταν η εξέγερση του 1903. Στις 14 Φεβρουαρίου ξέσπασε εξέγερση στο χωριό Βαρβάσαινα. Οι αγρότες είχαν συγκεντρωθεί στον Πύργο και διαμαρτύρονταν έντονα.Στις 26 Μαρτίου συγκεντρώθηκε πλήθος αγροτών στον Πύργο όπου και συνέταξαν τηλεγράφημα προς τον Βασιλιά σχετικά με το μονοπώλιο της σταφίδας. Στις 16 Ιουνίου αγρότες από όλα τα χωριά κατέβηκαν ένοπλοι στην πόλη του Πύργου. Ο υπουργός γεωργίας Λεβίδης υπέβαλλε την παραίτηση του ύστερα από τα επεισόδια. Στις 28 Ιουνίου1903, η κυβέρνηση Θεοτόκη παραιτήθηκε.

Αυτό λοιπόν που η κοινωνία αγνοούσε ως τότε,την συλλογικοποίηση των αγώνων της,είχε αποκτήσει σάρκα και οστά.Οι σταφιδοπαραγωγοί διεξάγοντας από κοινού αγώνα με τις υπόλοιπες κοινωνικές ομάδες διεκδικούσαν τα αιτήματα τους.Η δημιουργία αγροτικών και εμπορικών συλλόγων καθώς και οι επιτροπές συλλαλητηρίων έδωσαν μια δυναμική σε ένα κίνημα που γεννήθηκε από την κοινωνία για την ίδια την κοινωνία.Η πρώτη συλλογική μορφή πάλης στην νεότερη ιστορία του ελληνικού κράτους ήταν γεγονός.

Δεν υπάρχουν σχόλια: